ROZWÓJ

ZABURZENIA ROZWOJU – KIEDY I JAK REAGOWAĆ?

W różnych fazach rozwoju dziecka mogą pojawić się zaburzenia, opóźnienia lub zachwiania. Warto się zastanowić obserwując swoje dziecko… 

Niezależnie od wieku dziecka,  gdy tylko zaobserwujesz niepokojące syndromy udaj się do lekarza po profesjonalną ocenę.

Pierwsze objawy zaburzeń rozwoju u dziecka można rozpoznać, obserwując kilka kluczowych sygnałów, już w pierwszych miesiącach życia dziecka.

W miarę upływu lat i kolejnych etapach rozwoju dziecka zmieniają się symptomy.

Objawy zaburzeń rozwojowych mogą być różnorodne i często są zauważalne dopiero, gdy dziecko zaczyna kontaktować się z rówieśnikami, np. w przedszkolu lub szkole. Wczesne rozpoznanie i wsparcie specjalistyczne są kluczowe dla poprawy funkcjonowania dziecka i zapobiegania pogłębianiu trudności.

Z wiekiem objawy różnią się ale najczęściej dotyczą:

  • Problemy z kontaktem wzrokowym – dziecko unika patrzenia w oczy, nie podąża wzrokiem za osobami lub przedmiotami, brak „uśmiechu społecznego” już od 2-3 miesiąca życia.
  • Opóźnienia w rozwoju mowy – brak gaworzenia, opóźnione wypowiadanie pierwszych słów, trudności w budowaniu zdań odpowiednich do wieku.
  • Problemy z motoryką – opóźnione siadanie, raczkowanie, chodzenie, trudności z koordynacją ruchową, chodzenie na palcach.
  • Trudności w interakcjach społecznych – brak zainteresowania zabawą z rówieśnikami, nieodwzajemnianie uśmiechów, nie reagowanie na imię.
  • Schematyczne, powtarzalne zachowania – kołysanie się, machanie rękami, układanie przedmiotów w określonym porządku, silne przywiązanie do rutyny i lęk przed zmianami.
  • Reakcje emocjonalne – nadmierna płaczliwość, irytacja, trudności z uspokojeniem, płaski wyraz twarzy lub brak mimiki.

Należy zwracać uwagę na równoległość rozwojową – tak fizjologia jaki i inteligencja oraz emocje rozwijają się od najmłodszych lat w różnym wieku z różną intensywnością.

Wiek 0-5 lat to okres fizycznego rozwoju i ukształtowania się mózgu dziecka.

To czas kiedy wyjątkowo należy dbać o prawidłowy rozwój dziecka, gdyż fizyczne zmiany zachodzące w tym wieku, są nieodwracalne.

To wiek, gdy dziecko poznaje świat przez zabawę. Kreatywne i pobudzające wyobraźnię zajęcia i aktywności kształtują młodego człowieka. 

W wieku szkolnym nastolatek także jest narażony na zaburzenia rozwoju– często spowodowane przez otoczenie oraz wkraczanie w nowe etapy życia społecznego i emocjonalnego. Kłopoty z nauką, brak zrozumienia i wsparcia dla tworzącej się osobowości młodego człowieka – nieodnajdywanie się wśród rówieśników lub ich wpływ, pierwsza miłość, pierwsze rozczarowanie, zainteresowania, eksperymenty z używkami, narażenie na wpływ mediów społecznościowych, na wpływu, nadużywanie urządzeń ekranowych, dysocjacja, – zauważenie objawów w tym wieku

Jeśli zauważysz, że Twoje dziecko nie osiąga typowych kamieni rozwojowych w przewidywanym czasie lub utrzymują się u niego powyższe objawy, warto jak najszybciej skonsultować się ze specjalistą. Zacząć należy od pediatry. Następnie lekarz pokieruje do specjalistów – warto poradzić się psychologa dziecięcego lub neurologa, aby rozpocząć diagnostykę i ewentualną terapię.

Należy także szukać pomocy diagnozy wśród specjalistów w Poradniach Pedagogiczno-psychologicznych.

Rodzice, nie zaniedbujcie reagowania na objawy – przeświadczenie że „mojego dziecka to nie dotyczy” jest zaprzepaszczeniem szansy na pomoc dziecku w odpowiednim momencie – a im wcześniej tym lepiej.

Pamiętajcie! Spektrum autyzmu diagnozowane jest nawet w wieku późno młodzieżowym.

Najważniejsze rodzaje zaburzeń rozwojowych u dzieci:

Rodzaj zaburzenia

Charakterystyka

Całościowe zaburzenia rozwojowe

Dotyczą wielu sfer rozwoju jednocześnie. Należą do nich m.in. autyzm (ASD), zespół Retta, zespół Hallera (dziecięce zaburzenia dezintegracyjne). Objawy to m.in. trudności w komunikacji, powtarzające się zachowania, unikanie kontaktu społecznego, opóźnienia w mowie

 

Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)

Problemy z koncentracją, nadmierna aktywność, impulsywność, trudności w relacjach społecznych.

 

Zaburzenia mowy i języka

Opóźnienia w rozwoju mowy, problemy z artykulacją, rozumieniem i używaniem języka.

 

Zaburzenia uczenia się

Dysleksja (trudności w czytaniu), dysgrafia (pisaniu), dyskalkulia (matematyce).

 

Zaburzenia motoryczne

Trudności w koordynacji ruchowej, np. dyspraksja, które utrudniają codzienne czynności.

 

Zaburzenia przetwarzania sensorycznego

Problemy z odbiorem i reakcją na bodźce zmysłowe.

 

Intelektualne zaburzenia rozwojowe

Ogólne opóźnienia w rozwoju intelektualnym i adaptacyjnym.

 

Zaburzenia emocjonalne i behawioralne

Problemy z nawiązywaniem kontaktów lęki, depresja, trudności emocjonalne, oddzielenia się od rzeczywistości, najbliższego otoczenia, oddzieleniu od fizycznych doświadczeń i emocji (dysociacja).

 

Uzależnienia

Utrata kontroli nad zachowaniem, kompulsywne poszukiwanie substancji/czynności oraz trudności w zaprzestaniu. Stan odczuwania silnej potrzeby zażywania substancji psychoaktywnej lub wykonywania określonej czynności, mimo szkodliwych konsekwencji.

ZABURZENIA POZNAWCZE (COGNITIVE DISORDERS)

Zaburzenia poznawcze mogą wpływać na funkcjonowanie intelektualne dziecka, zakłócając świadomość i powodując trudności w nauce, które często stają się widoczne po rozpoczęciu przez dziecko nauki w szkole. Dzieci z zaburzeniami poznawczymi mogą również mieć trudności z komunikacją i zabawą z innymi.

Ten rodzaj zaburzenia może wystąpić u dzieci, które doświadczyły urazu mózgu z powodu infekcji, takiej jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, które może powodować obrzęk mózgu znany jako zapalenie mózgu. Zespół dziecka potrząsanego, zaburzenia napadowe i zaburzenia chromosomalne, które wpływają na rozwój intelektualny, takie jak zespół Downa, mogą również zwiększać ryzyko zaburzenia poznawczego. W większości przypadków nie jest jednak możliwe wskazanie jednoznacznej przyczyny tego typu zaburzenia.

ROZWÓJ MOTORYKI – (MOTOR SKILLS DEVELOPMENT)

Zaburzenia w zdolnościach motorycznych zakłócają zdolność dziecka do koordynowania dużych grup mięśni. Niemowlęta z dużymi zaburzeniami motorycznymi mogą mieć trudności z przewracaniem się lub raczkowaniem; Starsze dzieci z tego typu zaburzeniem mogą wydawać się niezdarne lub mieć problemy z chodzeniem po schodach. Osoby z zaburzeniami motorycznymi mogą mieć trudności z trzymaniem małych przedmiotów, takich jak zabawki, lub wykonywaniem zadań, takich jak wiązanie butów lub mycie zębów.

Niektóre zaburzenia motoryczne wynikają z uwarunkowań genetycznych, takich jak achondroplazja, która powoduje skrócenie kończyn, oraz stanów, które wpływają na mięśnie, takich jak porażenie mózgowe lub dystrofia mięśniowa. Mogą być również spowodowane problemami strukturalnymi, takimi jak rozbieżność w długości kończyn.

ZABURZENIA MOWY (SPEECH DISORDERS)

Niektóre zaburzenia mowy to receptywne zaburzenia językowe, w których dziecko ma trudności ze zrozumieniem słów lub pojęć. Dzieci z tego typu zaburzeniem mowy mogą mieć problemy z rozpoznawaniem kolorów, części ciała lub kształtów. Inne to ekspresyjne zaburzenia językowe, w których dziecko ma ograniczony zasób słownictwa i zdań złożonych jak na swój wiek. Dziecko z tego typu zaburzeniem mowy może wolno gaworzyć, mówić i tworzyć zdania. Często dziecko z zaburzeniem mowy ma kombinację zaburzeń receptywnych i ekspresyjnych.

Dzieci z problemami motorycznymi jamy ustnej – takimi jak osłabienie mięśni jamy ustnej lub trudności w poruszaniu językiem lub szczęką, mają tak zwane zaburzenie mowy.

Dzieci mogą mieć zaburzenia mowy z przyczyn fizjologicznych, takich jak uszkodzenie mózgu, zespoły genetyczne lub utrata słuchu. Inne zaburzenia mowy są spowodowane czynnikami środowiskowymi, takimi jak brak stymulacji.

ZABURZENIA SPOŁECZNE, EMOCJONALNE I BEHAWIORALNE (SOCIAL, EMOTIONAL AND BEHAVIORAL DISORDERS)

Dzieci z zaburzeniami rozwojowymi, w tym te z powiązanymi zaburzeniami neurobehawioralnymi, takimi jak zaburzenia ze spektrum autyzmu i zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, często mają również zaburzenia społeczne, emocjonalne lub behawioralne. Ze względu na różnice w rozwoju mózgu mogą przetwarzać informacje lub reagować na otoczenie inaczej niż dzieci w tym samym wieku. Zaburzenia te mogą mieć wpływ na zdolność dziecka do uczenia się, komunikowania się i interakcji z innymi.

Często zdarza się, że dzieci z zaburzeniami rozwojowymi mają trudności z umiejętnościami społecznymi i emocjonalnymi. Na przykład mogą mieć problemy ze zrozumieniem sygnałów społecznych, inicjowaniem komunikacji z innymi lub prowadzeniem dwukierunkowych rozmów. Mogą również mieć trudności z radzeniem sobie z frustracją lub radzeniem sobie ze zmianą. Kiedy otoczenie staje się zbyt wymagające społecznie lub emocjonalnie, dzieci z zaburzeniami rozwojowymi mogą mieć przedłużające się napady złości i potrzebują więcej czasu niż inne dzieci, aby się uspokoić. Takie zachowanie może być sygnałem, że dziecko potrzebuje większego wsparcia poprzez modyfikację swojego otoczenia lub umiejętności uczenia się, aby radzić sobie z wyzwaniami społecznymi i emocjonalnymi.

GDY ŚWIAT RZĄDZI EMOCJAMI

Niezależnie od wieku dziecka,  gdy tylko zaobserwujesz niepokojące syndromy udaj się do lekarza po profesjonalną ocenę. Nie trać czasu – działaj jak najszybciej! Czas MA znaczenie! Zacznij działać bezzwłocznie!

Wspomożemy Cię informacją i wesprzemy w działaniach !