…czyli kiedy ktoś sprawia, że druga osoba czuje się jak nikim
Upokarzanie to jedna z najbardziej bolesnych form przemocy w sieci. Polega na tym, że ktoś celowo robi coś, co ma drugą osobę zawstydzić, ośmieszyć albo sprawić, że poczuje się nieważna i słaba. W świecie offline upokarzanie zwykle odbywa się w grupie albo w sytuacjach, w których ktoś chce przed innymi pokazać swoją wyższość. W Internecie ten mechanizm staje się jeszcze bardziej dotkliwy, bo upokorzenie widzą nie tylko osoby obecne w danej chwili, ale potencjalnie setki użytkowników, którzy mogą to dalej udostępnić.
Upokarzanie w sieci może wyglądać na wiele sposobów. Ktoś wrzuca przerobione zdjęcie, które ma kogoś ośmieszyć. Ktoś udostępnia prywatną wiadomość bez zgody osoby, której dotyczy. Ktoś publikuje filmik nagrany w sytuacji, w której ofiara wygląda na zagubioną, przestraszoną albo po prostu ludzką, ale przedstawia to tak, jakby była powodem do żartu. Psychologia opisuje upokarzanie jako działanie, które narusza poczucie godności. Osoba, która staje się celem, czuje, jakby ktoś zabrał jej prawo do bycia sobą.
Upokorzenie ma szczególną siłę z jednego powodu. Atakuje w miejscu, które większość młodych ludzi ma najwrażliwsze. Wizerunek. To, jak widzą nas inni. Młodzież bardzo mocno buduje swoje poczucie wartości w relacjach społecznych, a Internet jest jednym z miejsc, gdzie te relacje rozwijają się najszybciej. Gdy ktoś zostaje publicznie upokorzony, reakcje innych osób mogą zaważyć na jego emocjach na długo. Każde udostępnienie, każdy komentarz i każde wyświetlenie pogłębiają uczucie wstydu.
Upokarzanie ma też efekt długofalowy. Nawet jeśli materiał zostanie skasowany, pamięć o nim może krążyć wśród rówieśników. Niektóre osoby próbują wtedy zniknąć z sieci albo wręcz ze społeczności, w której wcześniej czuły się dobrze. Mogą ograniczać swoje działania, przestać publikować zdjęcia, unikać grup i rozmów. To znak, że atak uderzył w fundament ich poczucia bezpieczeństwa. Upokarzanie nie zostawia siniaków, ale zostawia emocjonalne blizny, które trudno w pełni zagoić.
Najskuteczniejszym sposobem na zatrzymanie upokarzania jest reakcja świadków. Wystarczy napisać, że to nie jest w porządku, zgłosić materiał albo zwyczajnie okazać empatię osobie, która została skrzywdzona. Gdy ktoś jest publicznie upokarzany, najgorszym uczuciem jest samotność. Jedno zdanie wsparcia potrafi przełamać tę samotność i pokazać, że czyjaś wartość nie zależy od złej intencji innych. Internet może być miejscem upokorzenia, ale może też być miejscem solidarności. I to od nas zależy, którą wersję wybieramy.
Przypisy i wyjaśnienia
- Upokarzanie jest definiowane w psychologii jako zachowanie naruszające godność i integralność emocjonalną jednostki.
- Badania nad cyberprzemocą wskazują, że upokarzanie jest jedną z najczęstszych form nękania wśród młodzieży, ze względu na szybkie rozpowszechnianie materiałów w sieci.
- Upokarzanie ma długotrwały wpływ na samoocenę i poczucie bezpieczeństwa, szczególnie gdy odbywa się publicznie i przy udziale wielu osób.
